Westwijzer Helmond creëert enthousiasme voor lezen

Uit de praktijk - 10 januari 2016 - Door Mat Custers

Basisschool Westwijzer in Helmond wilde haar instructievaardigheden versterken op het gebied van begrijpend lezen. Na een eerste adviesgesprek zijn adjunct-directeur Manon Bell en leerkracht Mieke Fransen direct enthousiast. ‘We kregen praktische handvatten om zelf in te spelen op de onderwijsbehoeften van onze leerlingen.

Manon Bell (links) en Mieke Fransen merken nu al dat de kinderen van groep 4 meer leesplezier ervaren.

‘Niet de methodemaker, maar JIJ bepaalt het doel’

 ‘We waren al een tijd bezig met de ontwikkeling van begrijpend lezen, maar dat proces stagneerde’, legt adjunct-directeur Manon uit. ‘De leerkrachten wilden wel vooruit, maar kregen nergens een goed antwoord op hun vragen.’ Dat verklaart waarom het team van basisschool Westwijzer in eerste instantie wat argwanend is als Miriam Krijnsen, senior onderwijsadviseur bij BCO Onderwijsadvies, in december 2014 voor het eerst de school binnenstapt. ‘Niet wéér iets anders, dachten sommigen.’ Al bij het eerste gesprek merkt Manon dat Miriam het anders aanpakt. ‘We spraken lang over begrijpend lezen en ook over taalontwikkeling, onze school, wat BCO kon bieden en wat Miriam daarin kon betekenen. Ze bood geen standaard methode, maar inspirerende, vraaggestuurde oplossingen die ook nog eens perfect aansloten op wat we al deden. Daardoor zag ik mogelijkheden om niet alleen verder in te zetten op begrijpend lezen, maar ook alvast een stap te zetten in de versterking van technisch lezen.’

Eigenaarschap

Een nulmeting bracht goede zaken en een paar aandachtspunten naar voren. ‘In een werkbijeenkomst deelde ik die bevindingen met de leerkrachten’, vertelt Miriam. ‘We keken samen naar praktische manieren om de methode Nieuwsbegrip – waar de school al mee werkte – aan te scherpen en gingen dieper in op het aanbrengen van een goede differentiatie.’ Die inzichten waren mooi, maar vooral het woord ‘samen’ is volgens Miriam de kern van het succes op Westwijzer. ‘Of het nu gaat om begrijpend lezen, technisch lezen, woordenschat of rekenen, een klas groeit als leerkrachten zich continu bewust zijn van wat kinderen nodig hebben. Dat vraagt van hen dat ze boven de methode gaan staan. Ik ben niet de onderwijsadviseur die dicteert hoe ze dat moeten doen, maar kan wel tips geven, met ze sparren en ze coachen waar nodig. Zo komen we samen tot nieuwe ideeën en ontstaat eigenaarschap bij iedereen.’

Leeskilometers maken

Mieke, taalcoördinator en leerkracht van groep 4, was meteen enthousiast voor één van Miriams tips voor technisch lezen op Westwijzer. ‘Vorig jaar moest ik leesbevordering echt in mijn programma wringen. Tien minuutjes hier en daar, terwijl het in mijn optiek het belangrijkste onderdeel van de leesles is. Natuurlijk moeten kinderen technisch lezen onder de knie krijgen, maar alleen als ze zelf wíllen lezen, maken ze leeskilometers en gaan ze vooruit. Toen Miriam Estafette Lite introduceerde – een andere aanpak van de methode Estafette waar je minder tijd besteedt aan technisch lezen en toch dezelfde kwaliteit behoudt – was ik gelijk om! Ze zei: JIJ bepaalt het doel en niet de methodemakers.’
Mieke kreeg ruimte om aan het begin van dit schooljaar een Estafette Lite-pilot te starten in groep 4. Al na acht weken was het verschil merkbaar. ‘De leestijd blijft intact, maar wordt anders ingevuld. Daardoor heb ik meer ruimte en tijd voor leesbevorderende activiteiten. De kinderen zijn heel enthousiast – ze nemen de leesboeken zelfs mee naar buiten om in de pauze te lezen – en de resultaten zijn ook verbeterd. In die zin is de pilot al dubbel geslaagd, want er is tijd voor leesbevordering en voor plezier.’

Elkaar inspireren

Volgens Manon is het een krachtig voorbeeld van waar ze met Westwijzer naartoe wil. ‘Methodes zijn prachtig, maar leerkrachten moeten blijven nadenken of het les- en leerdoel ook bij de behoeften van de klas past. Wat hebben mijn leerlingen nodig? Dat Mieke nu kan laten zien hoe ze een methode heeft toegepast en dat haar aanpak werkt, inspireert anderen. Het komt van binnenuit en wordt ervaren, beleefd en doorleefd door de leerkrachten zelf. Volgens mij is dat de manier om innovatie in gang te zetten. En als je kijkt waar we vandaan komen en waar we nu – mede dankzij Miriam – staan, dan kan ik alleen maar zeggen: ik ben keitrots op dit team!’

Dit traject is uitgevoerd door oud BCO-adviseur Miriam Krijnsen
Meer informatie via matcusters@bco-onderwijsadvies.nl

Open het artikel uit onze nieuwsbrief van januari 2016