Steungroepaanpak effectief tegen pesten op basisschool Taal & lent in Venlo

Uit de praktijk - 1 januari 2016 - Door Miranda van Esch

Stoppen van pesten. Met een steungroep lukt het snel en duurzaam, weet Marianne Sikkema, deelteamleider basisschool Taal & lent in Venlo. ‘Kinderen helpen graag om het pesten te stoppen.’

Weer fluitend naar school

De steungroepaanpak is een oplossingsgerichte strategie om pesten te stoppen. Rondom de gepeste leerling wordt een steungroep geformeerd. Dit is een gemêleerde groep met gepesten, pesters, vriendjes en meelopers. De gepeste leerling kiest de steungroep zoveel mogelijk zelf. Onder leiding van bijvoorbeeld de intern begeleider bedenken de groepsleden ideeën om de leerling te helpen. Hiermee gaan ze aan de slag.

Effectief

Miranda van Esch van BCO Onderwijsadvies wees Marianne op de steungroepaanpak. ‘Het is niet evidence based, maar wel bijzonder effectief.’ Marianne onderschrijft dat, ze heeft al diverse keren succes gehad met de aanpak. ‘Eerst leg je de leerling uit wat de bedoeling is, daarna nodig je de groep uit. Kinderen mogen zelf beslissen of ze meedoen. Mijn ervaring is dat ze altijd bereid zijn om te helpen.’ Belangrijk is om het positief te benaderen, zegt ze. ‘Je gebruikt het woord pesten niet, analyseert het probleem niet, maar bedenkt oplossingen om de leerling die zich niet gelukkig voelt te helpen.’

Steungroep bedenkt oplossingen

Het mooiste moment is als de groep en de leerling voor de eerste keer bijeenkomen, vindt Marianne. ‘Hij ziet dan: wauw, zij willen me helpen, ook oudere en populaire kinderen.’ De leerling vertelt wat hij wil dat stopt, de steungroep bedenkt daar oplossingen voor. Marianne: ‘Mogelijke oplossingen zijn bijvoorbeeld: ervoor zorgen dat de betreffende leerling nooit alleen is, hem uitnodigen om mee te spelen en/of altijd samen naar buiten te gaan. Je maakt concrete afspraken, samen is de groep verantwoordelijk voor het succes.’

Mooie ervaring

De laatste keer paste Marianne Sikkema de steungroepaanpak toe bij een meisje. ‘Na drie weken steungroep vroeg ik haar welk cijfer ze haar schoolleven zou geven. Vóór de steungroep was dat een 2, nu een 7. Ze lacht weer, kletst en durft zelf meer en meer stappen te ondernemen.’ Een andere mooie ervaring had Marianne bij een andere leerling die gepest werd. ‘Op een dag kwam hij samen met een steungroeplid én nog een leerling naar me toe. Hij vertelde dat die leerling ook gepest werd. De vraag was of hij ook in de steungroep mocht. Dat hebben we gedaan. Alleen dát al bleek genoeg om het pesten te stoppen – hij hoorde nu ergens bij.’

Tips

De diversiteit van de groep en de continue positieve benadering zijn randvoorwaarden voor het succes van de steungroepaanpak. Marianne heeft daarnaast een aantal tips voor leerkrachten die met een steungroep aan de slag willen. ‘Stap niet in de valkuil om het probleem te willen analyseren. Dat is niet de intentie van de aanpak; via oplossingsgerichte vragen zoek je naar mogelijkheden om de leerling te helpen. Zeg direct bij aanvang tegen de gepeste leerling dat succes tijd nodig heeft. Het ongewenste gedrag van anderen is morgen niet over. Daarnaast moet je er alert op zijn dat een steungroeplid niet zelf in de problemen komt. En tot slot vind ik onderhoud belangrijk. Ik houd de steungroep bij elkaar. Gaat het goed met de gepeste leerling, dan komen we nog eens per maand en later eens per drie of zes maanden bij elkaar, afhankelijk van de leerling.’

Kids’ Skills

Om kinderen weerbaarder te maken, gebruikt Taal & lent ook de methode Kids’ Skills. Daarmee leren de leerlingen nieuwe vaardigheden. ‘Met Kids’ Skills los je een probleem op’, zegt Marianne. ‘Bijvoorbeeld: voor jezelf opkomen, zelfstandig spelen, op je beurt wachten of je woede op een andere manier uiten dan met fysieke agressie. De leerling gaat zélf aan de slag met de nieuwe vaardigheid, anderen kunnen hem daarbij helpen.’ Kids’ Skills bestaat uit vijftien stappen, waarin de leerling het probleem omzet in een aangeleerde vaardigheid. ‘Bij Taal & lent heeft iedere leerkracht een individueel kindgesprek’, aldus Marianne. ‘Daarin vertelt de leerling hoe het gaat, wat hij moeilijk vindt en wil leren. Daaruit komen doelen waaraan de leerling gaat werken. Indien nodig zetten we daarbij Kids’ Skills in. Daarnaast is het een prima manier om kinderen die gepest worden, weerbaarder te maken.’

Meer informatie bij: mirandavanesch@bco-onderwijsadvies.nl.