Snel beginnen met afstandsleren

Uit de praktijk - 18 maart 2020 - Door Erno Mijland

Overal in het land zijn schoolteams bezig om het leren op afstand door hun leerlingen te organiseren. Ze worden daarbij ondersteund door initiatieven van uitgevers, makers van software en apps, vakgenoten en adviseurs. Het aanbod aan ideeën is overweldigend. Daarbij is niet altijd aandacht voor de didactische en pedagogische component. Leren op afstand organiseren vraagt veel meer dan een aantal technologische faciliteiten.

Hoe bied je leerlingen didactisch krachtige leeractiviteiten en zorg je er voor dat die ook echt uitgevoerd worden? En hoe onderhoud je het contact met de groep. Onze adviseurs delen een aantal gedachten en tips:

  1. Probeer het concept van een gewone lesdag wat los te laten. Je mist immers de kracht van fysiek bij elkaar in één ruimte zijn met de leraar als regisseur. De setting is anders: die biedt andere uitdagingen, maar ook andere kansen.
  2. Verwacht van het leren op afstand voor de korte termijn nog niet te veel, zowel vanuit het perspectief van de leerkracht als dat van de leerling. Kies eerst voor laaghangend fruit (onderhouden van kennis en vaardigheden, eenvoudige opdrachten) en creëer met je team ruimte om toe te werken naar meer gestructureerd thuisleren (waarbij je ook nieuwe stof aanbiedt).
  3. Maak heldere afspraken over hoe je (deels op afstand) samenwerkt aan lesmateriaal, breng gezamenlijk relevante bronnen in kaart en plan frequent tussenevaluaties om samen grip te krijgen op deze nieuwe manier van ‘lesgeven’. Test ideeën op elkaar uit: stel, jij bent de leerling, zou je met deze taken tot leren komen?
  4. Maak voor de leerlingen onderscheid tussen moet- en mag-opdrachten. Verwijs naar bestaande bronnen zoals websites of filmpjes en bedenk er onderzoekjes of een (groeps)maakopdracht bij. Ga ervan uit dat je niet alles van elke leerling kunt ‘controleren’. De leerling heeft hoe dan ook een stuk regie. Vraag je af hoe je daarop kunt aansluiten voor het verwerken en het bewijzen van het leren. Om per periode leeropbrengsten in kaart te brengen zoek je naar een vorm (toets of assessment) die jou niet te veel tijd kost, maar de leerling goed aan het werk zet. Ofwel: ‘het zweet op de juiste rug’.
  5. Verpak je eventuele instructiemomenten in korte filmpjes van maximaal 3-5 minuten, telkens gevolgd door een verwerkingsopdracht. Geef daarbij de bredere context of ‘leerlijn’ aan (waar hoort dit bij, wat is het langeretermijndoel?).
  6. Veel devices (iPad, iPhone, Chromebook, laptop) en tools (bijv. binnen MS Teams of screencast)  bieden de mogelijkheid om je instructie te filmen. Op die manier kunnen leerlingen de instructie later terugzien. De eenvoudigste manier: film een korte uitleg met je smartphone.
  7. Geef per dag minimaal ook een opdracht, waarvan de uitvoering offline (zonder computer of ander device) gedaan moet worden. Leerlingen zullen in de huidige situatie al vrij veel schermtijd hebben (ook games en televisie/series/films).
  8. Betrek leerlingen door ze zelf digitaal te verwerken materiaal en opdrachten voor elkaar te laten maken, zoals uitlegfilmpjes, puzzels of spelletjes. Een leuke toepassing in dit kader is LearningApps.
  9. Heb indien mogelijk een keer per week gepland 1-op-1-contact met de leerling of een groepje leerlingen om te bespreken hoe ze thuis aan het leren zijn. Zorg voor een dagelijks spreekuur voor contact met leerlingen. Zo cluster je de ondersteuning en kun je de rest van de dag gefocust werken aan andere taken. Breng leerlingen ook met elkaar in contact.
  10. Geef je leerlingen een ‘blokkenschema’ (dag- of weektaak) voor de activiteiten waarvan je wilt dat ze die doen. Hiervoor zijn veel eenvoudige ‘tools’ beschikbaar, zoals Padlet of Wakelet. Geef duidelijke instructie met links naar benodigde bronnen. Bijvoorbeeld: ‘Lees (artikel). Schrijf hier een samenvatting over van 500 woorden.'
  11. Geef ouders handvatten om hun kind(eren) thuis te begeleiden, met name ook voor het jonge kind. Bekijk het blog van collega Sigrid voor ideeën en tips.
  12. Gebruik de ruimte die ontstaat doordat de leerlingen niet de hele dag onder je vleugels zijn om leerlingen met achterstanden/speciale behoeften extra te ondersteunen.
  13. Bekijk hoe je het groepsgevoel levend houdt. Organiseer regelmatig een groepschat (die mag ook ‘gezellig’ zijn), bijvoorbeeld via WhatsApp (let op de officiële minimum leeftijd), maar bij voorkeur een toepassing die de eigen leeromgeving biedt. Heb ook oog voor wat deze bijzondere situatie doet met het welbevinden van het kind.

Meer weten? Neem contact op met een van de adviseurs.