Onderwijs anders in de praktijk (1) - Wat werkt op onze school?

Uit de praktijk - 20 maart 2019 - Door Mirande Neijnens

Voor veel leraren is wetenschappelijk onderzoek een ver-van-hun-bed-show. Dat is niet zo vreemd, want wetenschappelijke artikelen zijn vaak moeilijk te lezen en te begrijpen voor een door werkdruk overmande leraar. Toch kan het bestuderen van nieuwe inzichten helpen om uiteindelijk meer zicht te krijgen op het werk voor de klas. In een serie blogs passeren een aantal onderwerpen de revue: Wat werkt op onze school? Wat doet er toe voor jou? Innoveren met lef. Deze keer het antwoord op de vraag: wat werkt op onze school?

Wat werkt op onze school?

Eén van de lastige aspecten van onderzoek is dat het in de praktijk lang niet altijd zo blijkt te werken als de krantenkop suggereerde. Hoe komt dat nu? Het antwoord is simpel: Wetenschappelijk onderzoek vindt plaats in een bepaalde plaats, met bepaalde mensen (de onderzoeksgroep). Soms komen er prachtige resultaten in de publiciteit. Maar ja, dat die uitkomsten dan niet één op één te vertalen zijn naar de eigen school, komt vaak onvoldoende voor het voetlicht.

Moeten we dan nu maar alle onderzoek aan de kant schuiven? Zeker niet! Maar wat dan wel?
Een eerste stap is om als team zelf aan de slag te gaan met het verkennen van het onderwerp voor een verandering. Daarbij kun je je laten leiden door een actueel thema: gaan we gepersonaliseerd leren? Groepsdoorbrekend werken? Gaan we aan de slag met Snappet? Of wachten we op de nieuwe Chromebooks? Je kunt ook je eigen praktijk als uitgangspunt nemen. Waar vinden we nu echt dat we ons onderwijs anders vorm moeten geven? Waar lopen we tegen aan of wat willen we nu anders gaan doen?

Maar wacht, we slaan een stap over. Want, zoals Geert Kelchtermans (2009) al aangaf: elke leraar werkt en denkt vanuit zijn eigen framework, zijn eigen denkkader dat hij/zij in de loop der jaren heeft opgebouwd. Wetenschappelijk gezegd: dit framework bevat de elementen zelfkennis en subjectieve educatieve theorie, waarbij het framework zowel de interactie stuurt als wordt beïnvloed door dezelfde interactie. In andere woorden: de leraar is leraar in deze school, met deze kinderen, collega’s en ouders, en werkt vanuit het eigen denken over onderwijs en de eigen ervaringen. En dat neem je mee in het proces.

Verandering kan dan ook alleen maar leiden tot ander onderwijs, als leraren van elkaar weten hoe ze denken, werken en leren, en rekening houden met hun eigen context. Dus: in gesprek met elkaar: wat vind jij belangrijk, waar loop je warm voor, wat wil je wel en wat ook zeker niet in onze school?
Waar Kelchtermans (2018) voor pleit is dat je met elkaar in gesprek blijft over wat de verandering voor jou betekent. Waar doe je het voor? Waarom wil je veranderen? Ga niet veranderen volgens een door anderen opgelegd stappenplan, maar geef de eigen ontwikkeling zelf vorm. Reflecteer met elkaar: richt je op de praktijk zoals die in deze situatie, met deze mensen zich voordoet. Stel je kwetsbaar op. En, bestudeer theorie en onderzoek om te leren beschikken over een toolbox en taal voor veranderen, om uiteindelijk toe te passen in je eigen praktijk.

Neem vrijblijvend contact met mij op via mirandeneijnens@bco-onderwijsadvies.nl om over dit onderwerp verder in gesprek te gaan. 

Referenties

Kelchtermans, G. (2009). Who I am in how I teach is the message: self-understanding, vulnerability and reflection. Teachers and Teaching: theory and practice, 15(2), 257-272.

Kelchtermans, G. (2018). Keynote. Verkregen van https://www.lereneninnoveren.nl/Portals/0/Documenten/Festival/MLIfestival10112018-Geert%20Kelchertmans.pdf

Bekijk ook de andere blogs in deze reeks

Wat doet er toe voor jou?
- Innoveren met lef