i-Coaches stimuleren digitale geletterdheid

Uit de praktijk - 26 oktober 2018 - Door Gert Custers

‘Onrealistisch en onhaalbaar’, oordeelden leerkrachten van de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad. Ze vonden het ambitieniveau voor de digitale geletterdheid van medewerkers en leerlingen te hoog. Maar het oordeel kantelde toen Willem Kock, bestuursvoorzitter van Stichting Best Onderwijs, er een onconventionele aanpak tegenover zette. ‘We leiden i-Coaches op en leren ze coachen in de klas.’

‘Interactie is een krachtige vorm van leren’

Toen Willem Kock vorig jaar startte, lag het Koersplan 2016-2020 al een dik jaar op tafel. Hij nam de ambitieuze doelstellingen in zich op en besloot de voortgang ervan te toetsen. Daarvoor ging hij zijn zeven scholen langs en schoof hij aan bij enkele studiedagen. ‘Ik zag dat er af en toe externe deskundigen werden ingevlogen om de leerkrachten wegwijs te maken op ict-gebied. Maar de volgende dag gingen die leerkrachten weer over tot de orde van de dag. En de consultant was weer gevlogen.’ Hij trok zijn conclusies: ‘Zó leren mensen niet.’ Hoe het wel moest, wist hij ook … Tijdens een bezoek aan BCO Onderwijsadvies maakte Willem zijn wensen kenbaar: ‘Ik wil twee jaar lang een externe deskundige inhuren voor één dag in de week.

Die adviseur gaat mijn i-Coaches alles overdragen wat hij weet, wat hij kan en wat hem inspireert. En in die twee jaar moet hij zich dus compleet overbodig maken.’ Het leverde hem de toezegging op dat BCO zou mee-investeren in het traject.

Didactische vaardigheden

Gert Custers is in de ogen van Willem de aangewezen adviseur om de i-Coaches te begeleiden, omdat hij bekend is op de scholen en met de beginsituaties. Ook adviseur Erno Mijland krijgt een rol. Beiden delen Willems mening dat leerkrachten leren door iets in hun klas uit te proberen. En dat ze zich dan veiliger voelen als een collega-leerkracht ze bijstaat. Gert: ‘Ik ga bij het opleiden van de i-Coaches daarom niet alleen inzetten op kennisoverdracht, maar wil die kennis ook omzetten in didactische vaardigheden. Hoe krijg je als i-Coach collegateamleden in de leerstand? Hoe ga je om met weerstand? En welke mandaten heb je dan?’ Het zijn veranderkundige vraagstukken, stelt hij. ‘Een i-Coach heeft vooral coachende vaardigheden nodig, naast kennis over leren en didactiek.’

Opleiden onder schooltijd

Willem heeft een half jaar nodig om de handen op elkaar te krijgen voor zijn opleidingsplan. ‘De directeuren, de raad van toezicht, de leerkrachten en de ouders herkenden mijn observaties. Maar het kost nogal wat om acht leerkrachten een volle dag per week vrij te roosteren.’ Hij moet acht vervangende leerkrachten inzetten omdat hij de i-Coaches onder schooltijd wil opleiden. ‘Ze moeten de klassen in, meekijken bij collega’s, samen lessen voorbereiden, leren van en met elkaar. Want juist dan vindt er interactie plaats. Een krachtige manier van leren!’

Nieuwsgierigheid telt

Dankzij een gedegen uitvoeringsagenda krijgt hij uiteindelijk ook akkoord over de inzet van middelen. Vervolgens worden de interne vacatures voor de i-Coaches uitgezet. ‘We zochten vooral mensen die didactisch wilden en konden coachen,’ zegt Willem over de selectiecriteria. ‘Een goede interactiecoach is nieuwsgierig, kijkt hoe leerlingen en leerkrachten leren en hoe ict kan bijdragen aan een goede les.’ Het vraagt volgens hem ook om een andere mindset bij de leerkrachten. ‘Leerkrachten zijn vaak gericht op zekerheid, maar onze coaches moeten ze uit hun comfortzone halen en uitdagen. Als leerkrachten straks verbeterde lessen ontwerpen en tegen elkaar zeggen ‘kom eens kijken of ik het goed doe’, dan zijn we op de goede weg.’

Leereffect verduurzamen

Toen Gert en Erno afgelopen augustus met het opleiden van de i-Coaches van start gingen, hadden ze hun missie scherp. ‘Het palet aan didactische werkvormen van de i-Coaches verbreden,’ stelt Gert resoluut. ‘Daarvoor kijken Erno en ik naar de veranderende wereld en hoe eigentijds onderwijs daarin vorm kan krijgen. Als je echt begrijpt hoe die verbinding in elkaar steekt, heb je de bedoeling van je didactiek te pakken.’ Ze weten ook hoe ze zelf met de i-Coaches willen interacteren. ‘Door precisie aan te brengen in het lesgeven en in het leren’, zegt Gert. ‘Hoe leren leerlingen en leerkrachten precies? Wat doet de leerkracht en wat doen de leerlingen vervolgens? En wat zie je dan gebeuren in de klas?’ Door leersituaties te analyseren en op de lessen in de klas te reflecteren wil hij het lerend effect verduurzamen. ‘Interactie moet zo dicht mogelijk bij de praktijk staan’, vult Willem aan. ‘In de klas, met leerlingen, i-Coaches en leerkrachten. Want leren en coachen doe je op de plek die ertoe doet.’

Meer informatie bij: Gert Custers via gertcusters@bco-onderwijsadvies.nl en Erno Mijland via ernomijland@bco-onderwijsadvies.nl

Lees het artikel uit onze nieuwsbrief van oktober 2018