Heel Holland bakt...pepernoten?

Uit de praktijk - 5 oktober 2020 - Door Lia van Haren

Een pedagogisch medewerker in mijn scholingsgroep vertelt: 'Laatst vroeg een moeder mij of we misschien een gekleurd kindje op de opvang hadden. Ik beaamde dat er inderdaad een Aziatisch jongetje in de buurgroep speelt. De moeder kwam het even bij mij checken, omdat haar zoontje thuis zei dat er een aapje in de buurgroep speelt.' Uit de groep klinkt gelach, vertederende 'oh's' en “ach, wat schattig!' Plots verstart de glimlach op mijn gezicht. Hier gebeurt het!

Het is een woensdagavond in september 2020. Ik werk met een groep pedagogisch medewerkers in een VVE-scholing rondom thematiseren. Al lange tijd houdt multiculturaliteit in de samenleving mij persoonlijk bezig. Ik verken de afgelopen maanden mijn positie ten opzichte van het debat in de media. Lastig vind ik het om in te zien waar ik me mogelijk racistisch opstel. Dan ineens zie ik het.

Terwijl mijn hersens nog kraken, leg ik mijn gedachten aan de groep voor: ‘We lachen om dit verhaal, maar is dit grappig? Is dit geen racisme? Is onze reactie niet heel triest? Hebben we anno 2020 niet gefaald wanneer een 2-jarig kind een kind met een andere huidskleur dan hijzelf, niet herkent?’

Ik zie om mij heen kwartjes vallen. Een enkeling schiet in de verdediging: ‘Maar wij hebben op onze opvang alleen kinderen met een witte huidskleur.’ ‘Hebben jullie wel apen op de opvang?’ vraag ik en ik leg uit: ‘We hebben de moeite genomen om een kind te laten zien wat een aap is, ondanks dat dit dier geen deel uitmaakt van het dagelijks leven van het kind. Maar we nemen niet de moeite om een kind kennis te laten nemen van het feit dat er kinderen zijn met een andere huidskleur. En dat vinden we nog grappig ook?’

Het gesprek gaat verder over de taak die er ligt voor opvang en onderwijs om kinderen kennis te laten maken met de etnisch diverse samenleving. Ook als deze niet in je directe omgeving zichtbaar is. Sommige locaties hebben poppen met verschillende huidskleuren in de groep maar we zien nog veel meer kansen. De pedagogisch medewerkers verkennen hardop de mogelijkheden voor diversiteit binnen de thema's: ‘Ik ga de Poolse naamdag aandacht geven.’, ‘Ik vraag morgen een Surinaamse moeder naar gebruiken in haar cultuur.’, ‘Ik ga het Suikerfeest en Chinees Nieuwjaar vieren.’ 

Samen komen we tot deze suggesties:

  • Zorg voor prentenboeken waarin diverse culturen en huidskleuren zichtbaar zijn, zoals bijvoorbeeld: Duizend-en-één paarse djellaba's (thema Vakantie), Idje wil niet naar de kapper (thema Kapper), Waar is mijn noedelsoep? (thema Eet smakelijk).
  • Vraag ouders naar belangrijke gebeurtenissen of waarden en normen in hun cultuur en besteed daar aandacht aan in je aanbod. Vraag ouders om te helpen.
  • Bak in plaats van koekjes, pannenkoeken of pepernoten eens een gerecht uit een andere cultuur met de kinderen. Bedenk welke spullen er in je huishoek nodig zijn om dit bakproces na te kunnen spelen.
  • Bekijk je huishoek eens door een andere bril. Welke spullen staan er in huiskamers binnen andere culturen?

Hoe zorgen jullie ervoor dat kinderen kennis maken met onze diverse samenleving?

Bron: De poppenhoek heeft wat kleur nodig, NRC nieuws, 2020 (betaald artikel)

Lia van Haren, adviseur jonge kind
liavanharen@bco-onderwijsadvies.nl - 06 142 903 37