Diagnoseloos de goede dingen doen – HGPD in de praktijk

Uit de praktijk - 6 januari 2020 - Door Sigrid Bokkers

Een zin die mij én de kern van HGPD raakt. Bert Wienen deed de uitspraak ‘diagnoseloos goede dingen doen’ in zijn proefschrift van juni 2019. Hierin pleit hij onder andere voor alternatieve vormen van ondersteuning. Dit alternatief is verweven in de HGPD-werkwijze waarbij de leerkracht ondersteund wordt om overdiagnosticering en overmedicalisering tegen te gaan.

Hij ziet een vorm van ondersteuning als effectief wanneer er meer gekeken en gewerkt wordt vanuit de talenten (compensaties) van leerlingen en je meer oplossingsgericht en handelingsgericht aan de slag gaat. Deze gedachte dragen wij al jaren uit naar scholen, leerkrachten, ouders en leerlingen. Pas individueel onderzoek alleen toe wanneer het echt noodzakelijk is om verder te kunnen in de ontwikkeling. Bert Wienen signaleert dat de samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs op diverse manieren verbeterd kan worden.

Daarnaast laat hij ook zien hoe verschillend leerkrachten kijken naar gedrag van kinderen en dus hoe verschillend leerkrachten gedrag van leerlingen ervaren. De diagnoses worden vaak gesteld vanuit observatielijsten die daarmee dus redelijkerwijs subjectief zijn.

Voorbeeld uit de praktijk

Uit de dagelijkse praktijk een voorbeeld: "Mick wordt in de klas snel boos in verschillende situaties: tijdens het samenwerken met anderen, als het niet lukt met de weektaak en als hij wordt afgeleid door geluiden."

De redenen voor het gedrag van Mick kunnen zeer verschillend zijn: overvraging qua leerstof, niet lekker in zijn vel zitten omdat er thuis van alles aan de hand is, een groepsdynamiek die Mick’s gedrag verergerd, kindfactoren in onrustig en impulsief gedrag en zo kan de leerkracht nog diverse verklaringen opnoemen. Wat nu te doen?

Begin jaren 80 hebben Rob Verstegen en Rob Förster het gedachtengoed van Handelingsgerichte Proces Diagnostiek (HGPD) uitgewerkt en vertaald voor het onderwijs. Dit was destijds een reactie op de vele, uitgebreide onderzoeken waaraan leerlingen bloot werden gesteld. Daaruit kwamen dan vele handelingsadviezen waar de leerkracht mee aan de slag moest gaan. Maar hoe doe je dat dan in de praktijk?

HGPD is nog altijd actueel

Met de invoering van passend onderwijs moesten alle kinderen een passende plek in het onderwijs krijgen, bij voorkeur op een reguliere school. De zorgen van de leerkracht over leerlingen en de groepsdynamiek zijn daardoor alleen maar toegenomen. Binnen HGPD staat daarom altijd de leerkracht centraal. Wat heeft deze leerkracht - op deze school in deze groep in interactie met de leerling met specifieke onderwijsbehoeften – nodig? Een gezamenlijke zoektocht van leerkrachten en leerlingen en hun ouders naar passende en effectieve interventies.

HGPD visueel in beeld gebracht

Tijdens een beleidsochtend van BCO is onderstaande poster tot stand gekomen die de HGPD-gedachte op 1 A4 samenvat. In volgende blogs gaan we in op diverse deelaspecten van HGPD die van essentieel belang zijn en effectief ingezet kunnen worden.

Voor informatie, scholing en individuele consultatiegesprekken op de HGPD-manier neem contact met mij op via sigridbokkers@bco-onderwijsadvies.nl of lees verder op:

HGPD versterkt passend onderwijs

Bestel het basisboek HGPD

Bron: Bron: Wienen, A.W. (2019). Inclusive education: from individual to context. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.