De Doelenmuur biedt kleuters én leerkrachten houvast op basisschool De Regenboog in Schaijk

Uit de praktijk - 6 mei 2017 - Door Ruud van der Donk

De kleuters in unit 1-2 van basisschool De Regenboog in Schaijk hebben een heuse doelenmuur: een hulpmiddel voor leerkrachten Vera Wolters en Susan Hoogenboom om met de kinderen – vooraf en achteraf – te bespreken wat er geleerd en geoefend wordt. ‘Het konijn vouwen was een makkie, maar opruimen vond ik moeilijk,’ bekent een kleuter.

‘Voor de hogere groepen kun je makkelijk de groepsdoelen van rekenen aan de muur hangen’, zegt Vera Wolters. ‘Maar hoe visualiseer je doelen bij kleuters die nog niet kunnen lezen en rekenen?’ Vorig jaar worstelden Vera en haar collega met de vervolgstappen van het doelgericht werken met het observatie- en registratieinstrument KIJK!. ‘Met Susan zocht ik een manier om ons aanbod te verrijken en te verdiepen en daarbij ook de doelen van unit 1-2 te visualiseren. Op Pinterest vond ik een leerkracht die kleuren en vormen op een muur had geplakt. Zo zijn wij ook begonnen.'

KIJK!-lijnen

Telkens op maandag worden de nieuwe doelen middels de doelenmuur in de kring uitgelegd. De leerkrachten kiezen daarbij steeds twee ontwikkelingslijnen van KIJK! om te observeren. En er is elke week een spel-, reken-, taal-, ‘schrijf’-activiteit, motorische activiteit en iets te knutselen. Vera: ‘We betrekken de kinderen bij wat ze willen oefenen, leren, en willen kunnen.’

‘We werken aan eigenaarschap’, vult Susan Hoogenboom aan. ‘De kinderen kunnen zelf aangeven waar ze mee bezig zijn. Ze praten over het proces van hun werkje. Daardoor gaan ze bewuster om met de activiteiten in de klas.’

Focus houden

‘De muur zorgt dat wij focus houden’, licht Susan het voordeel voor de leerkrachten toe. ‘De werkjes zijn onderdeel van het centrale thema en daar maken we onze aantekeningen bij. Ook maken we er foto’s van.’ De muur is ook een handig hulpmiddel voor de informatie aan ouders. En aangezien Vera en Susan een duobaan hebben, vergemakkelijkt het ook de overdracht. ‘Wat heeft juf Vera hier al over verteld, vraag ik dan. En dan hoor ik ook wat een kind ermee gaat doen en of het begrepen is.’ Susan vindt daarom dat de doelenmuur ertoe doet. ‘Ik voel ik me nu ook een betere leerkracht.’

‘Als je kinderen eigenaar wilt laten zijn van hun eigen leren, dan moet je ook met ze afspreken wat ze eigenlijk willen leren.’ Leerkrachten Vera Wolters en Susan Hoogenboom hebben daarbij steun aan de Doelenmuur. ‘Die laat kinderen zien waar ze het voor doen en hoe ze naar het doel toewerken. Dat is toch anders dan zomaar een cijfer krijgen.’

Ontdekkingstocht

Vera en Susan werken op basisschool De Regenboog in Schaijk inmiddels een jaar met de Doelenmuur. Het is nog een ontdekkingstocht. Telkens als een werkje klaar is, wordt het geëvalueerd met hun leerlingen. ‘Dat is nog best een lastig punt’, erkent Vera. ‘Want de kinderen zeggen al snel dat ze iets een makkie vinden en zeker als een ander kind dat al heeft aangegeven. Toch zien we dat er steeds meer kinderen zijn die eerlijk durven zeggen dat iets lastig is.’ Susan vult aan: ‘Het is dan ook onze bedoeling dat ze nooit het idee hebben dat ze falen. Nooit …’
Het komt in haar groep voor dat kinderen van groep 2 nog een werkje doen van groep 1, als ze dat nog niet onder de knie hebben. ‘Aan de andere kant heb je groep 1-kinderen die meer uitdaging nodig hebben. Die kunnen gemakkelijk de werkjes van groep 2 aan. Er is betrokkenheid van beide groepen onderling en je ziet interactie. Soms zie je blije gezichten bij groep 2 als de allerjongste kinderen ergens in slagen.’

Opbrengstbewust handelen

Adviseur Gemmie Derksen is al jaren betrokken bij de school. Het werken met de Doelenmuur past goed bij het streven om zowel bij kinderen als bij leerkrachten het eigenaarschap van leren te versterken. ‘Ik zie het als een hulpmiddel dat opbrengstbewust handelen bevordert’, zegt ze. ‘Veel scholen, ook De Regenboog, zijn met eigenaarschap bezig. De Doelenmuur is dan een mooie manier om kinderen meer bewust te maken van hier werken we aan en dit gaan we oefenen en leren.’ Als Gemmie vertelt over de voordelen die het voor leerkrachten heeft, valt Susan haar bij: ‘De Doelenmuur helpt bij de voorbereiding omdat alles zo zichtbaar wordt gemaakt. Je kunt niet om vragen heen als: Wat gaan we ze de komende 2 weken aanbieden? Hoe brengen we het? Wat leren ze precies als ze een konijn van 16 vierkantjes gaan vouwen? Ook bij ons ontwikkelt zich het gevoel van eigenaarschap over de ontwikkeling van kinderen.’

Opbouw geeft rust

‘Er zijn ook collega’s die bij ons komen kijken en zeggen dat onze Doelenmuur reuze-interessant is’, zegt Vera. ‘Maar is het niet een ontzettende hoop werk, vragen ze dan. Als antwoord wil ik ze laten ervaren dat het helemaal niet zo moeilijk is.’ Susan knikt: ‘Ik heb voorheen in de middenbouw lesgegeven. Daar heb je wat meer houvast aan de methode, want die geeft structuur. In de kleutergroep werkt dat niet. Maar met de Doelenmuur heb ik echt het idee dat er een opbouw zit in hetgeen ik de kinderen aanbied. Dat brengt mij juist veel rust.’

Meer informatie bij gemmiederksen@bco-onderwijsadvies.nl

Lees het artikel uit onze nieuwsbrief van mei 2017