Checklist 'leren op afstand in het PO'​

Uit de praktijk - 17 maart 2020 - Door Erno Mijland

Nu besloten is de scholen te sluiten in verband met de Corona-crisis, wordt van schoolteams verwacht toch zoveel mogelijk de leerlingen aan het leren te houden. We hebben hiervoor ondertussen veel digitale mogelijkheden. Maar leren op afstand organiseren vraagt erg veel meer dan een aantal technologische faciliteiten. Onderstaande checklist helpt schoolteams om in dialoog te gaan om leren op afstand te organiseren binnen hun specifieke context (technische mogelijkheden, wensen).

Versie 17 maart 2020, 8.00 uur

Het advies is om echt de tijd te nemen om e.e.a. goed voor te bereiden en de lat op passende hoogte te leggen.

Er zijn online ondertussen volop antwoorden te vinden op praktische vragen. Zo heeft Karin Winters met haar netwerk een verzameling bronnen verzameld, bijvoorbeeld over het werken met Google Classroom of Office365 Teams.

Organisatorisch

  • Hoe zorgen we ervoor dat alle leerlingen / ouders toegang hebben tot de digitale leeromgeving(en)?
  • Hoe zorgen we ervoor dat alle leerlingen / ouders beschikking hebben over een computer met internettoegang die kan werken met onze softwaretoepassingen?
  • Willen we ook fysieke leermiddelen (boeken, spellen, speelmaterialen) distribueren en hoe doen we dat?
  • Wat kunnen we betekenen - in het kader ook van kansengelijkheid - voor situaties waarin leerlingen thuis in een omgeving zijn, waar het leren lastig is / onvoldoende begeleid en gestimuleerd kan worden (NT2, laag opgeleid, ouders te weinig beschikbaar/te weinig begeleidend)?
  • Hoe kunnen we samenwerken met andere scholen (bijvoorbeeld binnen ons bestuur) bij het maken van leerbronnen en opdrachten?
  • Wat zijn tijdelijk nieuwe of andere taken in dit kader en hoe verdelen we die op een slimme manier? En wat betekent het voor de rollen (zoals directeur, IB’er)?
  • Kunnen we microklasjes (helpen) organiseren, deels in het schoolgebouw voor leerlingen van wie de ouders in vitale beroepen actief zijn? Denk aan groepen van maximaal zo'n 3-4 leerlingen die bij elkaar komen om samen te leren, onder begeleiding van een leerkracht, vrijwilliger of professional die noodgedwongen niet kan werken.

Software / methodes

  • Welke software / digitale methodes zijn er in huis en kunnen ook vanuit thuis gebruikt worden?
  • Voor welk platform (Google Classroom / Office 365) hebben onze leerlingen persoonlijke accounts?
  • Welke aanvullende software / digitale methodes waarvoor een licentie nodig is, zijn nuttig om aan te schaffen?
  • Welke gratis aanvullende software / digitale methodes kunnen en willen we gebruiken?
  • Waar moeten we aandacht besteden aan AVG?

Communicatie en samenwerken

  • Hoe en hoe vaak communiceren we met leerlingen / ouders? Denk aan: (beeld)belafspraken, chat / mail voor vragen gedurende de dag.
  • Hoe werken we samen als team? Denk aan: tussentijdse afstemming over het beleid, elkaar helpen, samenwerken aan inhouden (bijv. Instructiefilmpjes of opdrachten)
  • Hoe ontsluiten we werkwijzen, handleidingen e.d. zodat alle betrokkenen zoveel mogelijk zelf de informatie kunnen vinden?

Inhoudelijk

  • Wat zijn realistische leerdoelen als het gaat om: aanleren van nieuwe stof / onderhouden van kennis en vaardigheden
  • Maken we onderscheid tussen wat we verwachten van leerlingen in verschillende groepen (bijv. kleuters, groep 8?)
  • Wat zijn kansrijke leeractiviteiten in de thuiscontext voor de verschillende leeftijdsgroepen?
  • Hoeveel werktijd verwachten we van de leerlingen per schooldag?
  • Hoe weten de leerlingen wat ze wanneer moeten doen (dagtaken, weektaken)?
  • Hoe doseren we, zodat de leerlingen enigszins in hetzelfde tempo blijven werken?
  • Hoe controleren we of de leerlingen doen wat verwacht wordt (en toetsen we de leeropbrengsten)?
  • Hoe bieden we ook goede, niet-digitale leeractiviteiten aan?
  • Hoe kunnen we ouders betrekken als partners en ze instrueren / informeren / begeleiden bij het op een goede manier begeleiden van het leerproces?

Professionalisering

  • Hoe stemmen we de aanpak af op de kennis en vaardigheden van onze teamleden? (De balans tussen ‘niet te moeilijk’ en ‘zoveel mogelijk mogelijkheden gebruiken’.)
  • In hoeverre bieden we ruimte voor verschillen in aanpak, afhankelijk van de kennis en vaardigheden van onze teamleden?
  • Hoe organiseren we coaching en scholing om onze medewerkers te ondersteunen bij de uitvoering van deze andere manier van werken?
  • Hoe borgen we werkwijzen en de nieuwe kennis die we opdoen met afstandsleren?

Deze checklist als Word-bestand? Download hier.

Op 18 maart van 9.00-10.00 uur verzorg ik met een aantal collega's van BCO Onderwijsadvies een telefonisch spreekuur over leren op afstand.

Dank aan allen die mee hebben gedacht over de inhoud van deze checklist (o.a. Pierre Pas, Angela Horsten en Karin Winters). Via de comments zijn aanvullingen of aanscherpingen welkom. Waar mogelijk en passend verwerk ik ze in de checklist.