In 2020 elke docent digitaal vaardig én bewust!

Uit de praktijk - 2 januari 2016 - Door Erno Mijland

(Deze tekst is tot stand gekomen in samenwerking met Michiel Dijkman, manager van het MVO-programma Samsung Smart Education Hubs.)

Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) is gestart met een plek waar leerlingen melding kunnen maken van leraren die stuntelen met het moderne onderwijsgereedschap. Het LAKS wil met het meldpunt in kaart brengen hoe het met de digitale vaardigheden van leraren staat.

 ICT biedt belangrijk gereedschap om invulling te geven aan hedendaagse eisen aan het onderwijs. Daarbij gaat het om gepersonaliseerd leren, het voorbereiden op de banen van de toekomst en het oplossen van problemen uit de praktijk. Onderzoek laat zien dat de meeste leraren de meerwaarde zien van de inzet van nieuwe digitale gereedschappen, zoals online bronnen, sociale media en apparatuur. Er zijn pioniers, veel tevreden gebruikers, maar ook leraren die zich niet senang voelen of zelfs stress ervaren bij het gebruik van al die digitale mogelijkheden. Daarnaast is er een kleine groep leraren die niet echt overtuigd is van de praktische voordelen die technologie biedt in de klas en daarbuiten. Vaak is dit te wijten aan beperkte eigen vaardigheden en kennis tot zelfs angst voor het onbekende. 

Het ligt dus niet aan de intrinsieke motivatie of professionele houding van de leraar. Misschien wil niet elke docent alle ins en outs van de werking van een digitaal schoolbord kennen. Wel wil elke docent de best denkbare les geven. Je hoeft dan alleen maar te laten zien hoe digitale middelen daaraan bij kunnen dragen: noem het de strategie van het verleiden. Bijvoorbeeld door te tonen hoe je de betrokkenheid van leerlingen bij de les kunt vergroten door ze te laten stemmen op een stelling met hun smartphone. Of door ze te wijzen op nieuwe, digitale manieren om de lesstof te verwerken. In een filmpje in plaats van in een werkstuk. Maar ook door te laten zien hoe je je werk slimmer organiseert: online bronnen delen met je vakgenoten, een idee ‘lenen’ voor een inspirerende les, je materialen ‘in the cloud’ zetten, zodat ze overal en altijd beschikbaar zijn.

We durven nog niet te rekenen op de nieuwe generatie leraren, omdat in Nederland helaas nog steeds niet alle leraren die van de PABO of docentenopleiding afstuderen klaargestoomd zijn voor het onderwijs van de 21e eeuw met de bijpassende doelen en middelen. Dat kan beter, veel beter. Daarnaast is het ook voor ervaren leraren - net als voor artsen en accountants - essentieel te blijven leren: nieuwe vaardigheden, inzichten en kennis, ook vanuit wetenschappelijk onderzoek.

Wat als verleiden niet genoeg is? De vraag is of we anno bijna 2016 accepteren dat een leraar niet beschikt over voldoende hedendaagse didactische vaardigheden. Het is aan het management van de school om minimale eisen te stellen en bij te sturen waar nodig. We gaan graag in gesprek met de scholieren van het LAKS en andere betrokkenen bij het onderwijs over wat die eisen zouden moeten zijn en hoe we er samen voor kunnen zorgen dat in 2020 elke leraar vaardig én bewust zal zijn als het gaat om ICT, dat elke leraar weet op welke knop te drukken, maar vooral ook de toegevoegde waarde begrijpt van technologie voor het leren.

Een ding is zeker: er is genoeg kennis, er zijn genoeg helpende handen beschikbaar, inclusief die van de leerlingen.