Met mindmappen kun je de nieuwsgierigheid prikkelen

‘Bij onderzoekend leren zeggen leerkrachten niet wat leerlingen moeten doen, ze stimuleren leerlingen om vragen te stellen. Mindmappen ondersteunt daarbij.’ Aldus Harry Stokhof, docent-onderzoeker aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Voor zijn onderzoek Teacher Guidance of Effective Student Questioning ontving hij al een internationale prijs.

Veel basisscholen willen het, onderzoekend leren, maar leerkrachten worstelen ook met de vraag hoe je het inricht en hoe je ervoor zorgt dat de kinderen de goede vragen stellen. Harry Stokhof ontwikkelde een aanpak, een scenario, om dat te veranderen. De eerste drie fases daarvan zijn inmiddels goed uitgewerkt, samen met twee basisscholen. ‘Je kunt kinderen niet aan hun lot overlaten, goede onderzoeksvragen komen niet vanzelf. Daarom is het belangrijk om eerst goed uit te leggen wat het onderwerp is, te achterhalen wat ze al over het onderwerp weten en dit goed en aantrekkelijk vast te leggen.’

Visualiseren

Hij gebruikt daarvoor mindmappen. ‘Een mindmap is eenvoudig te maken, het geeft veel overzicht en door kleuren en plaatjes te gebruiken, maak je het betekenisvol. Met een mindmap visualiseer je, dat maakt het een krachtig middel om de nieuwsgierigheid te prikkelen.’ Voor fase 3, waarbij kinderen leervragen stellen, gebruikt Harry de Question Formulation Technique. ‘In groepjes stellen leerlingen non-stop zoveel mogelijk vragen over het onderwerp. Die schrijven ze op. Daarna selecteren ze de interessantste vragen. De groepen wisselen hun vragen uit en proberen die te versterken. De uiteindelijke vragen verwerk je in de mindmap: ze zijn klaar om te onderzoeken.’

Betekenisvol

Harry Stokhof is blij met de manier waarop basisschool Hulsberg zijn aanpak in de praktijk gebruikt. ‘Ze merken zelf dat het wennen is en dat het makkelijker en losser wordt naarmate je het vaker inzet.’ Sterk vindt hij dat de school tussentijds presenteert. ‘De leerlingen leren zo van elkaar. Het werkt beter dan een eindpresentatie.’ Hij hoopt dat de school na verloop van tijd bijvoorbeeld ook rekenen en taal integreert binnen het onderzoekend leren. ‘Je kunt er begrijpend lezen aan koppelen, maar ook rekenen betekenis geven. Als je bijvoorbeeld een middeleeuwse burcht op schaal namaakt, snappen kinderen waarom het belangrijk is dat je goed kunt rekenen.’

Positieve leereffecten

De komende maanden werkt hij samen met basisscholen de fases 4 en 5 van zijn scenario verder uit: het onderzoeken van de vragen en het evalueren. ‘Weinig scholen doen het, maar uit de praktijk blijkt dat in evalueren 20% van de leeropbrengst zit. Zó belangrijk is het. Tussentijds presenteren is ook een vorm van evalueren.’ Volgend jaar promoveert hij op zijn onderzoek, waarmee hij in 2016 al de internationale Best Research and Practice Award won. ‘Onderzoekend leren is een belangrijke leerstrategie met positieve leereffecten. Leerlingen doen veel nieuwe kennis op en leren onder meer samenwerken, vragen stellen en onderzoeken. Zeer belangrijke vaardigheden voor hun toekomst.’

Lees het artikel uit onze nieuwsbrief van mei 2017

<< Terug naar de pagina Krachtig vraaggestuurd leren