window.ccGoogleTagManagerNoScript = function() { };

AanbodThema's

Hoogbegaafdheid

Wil je als school tegemoet komen aan de specifieke ontwikkelbehoeften van hoogbegaafde leerlingen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen? Met de juiste aanpak kunnen hoogbegaafde leerlingen zich meestal op hun eigen school optimaal ontwikkelen. Een voorwaarde hierbij is een praktisch en ingebed beleid dat primair gericht is op het toerusten van de leerling met de vaardigheden die nodig zijn voor de toekomst. En dat, in een omgeving waar hij of zij gestimuleerd, geprikkeld en uitgedaagd wordt. Wij denken graag met je mee.

Niet alleen minder- maar ook hoogbegaafde leerlingen hebben bijzondere zorg nodig. Op deze pagina lezen beleidsmakers en onderwijsgevenden in het onderwijs hoe wij daarin kunnen ondersteunen: van strategieontwikkeling en de organisatie van het onderwijs, tot het ontwikkelen van lesstof en vaardigheden in de omgang met 'excellente' en 'talentvolle' leerlingen.

Wat is hoogbegaafd?
Als hoogbegaafd gelden traditioneel die leerlingen die een IQ van 130 of hoger hebben. Maar hoogbegaafdheid behelst volgens veel wetenschappers meer dan alleen de cognitieve vaardigheden die een IQ-test meet. Denk in dit verband ook aan creativiteit en motivatie. Het is twijfelachtig of er ooit een definitie van hoogbegaafdheid zal komen die algemeen geaccepteerd én objectief meetbaar zal zijn. Maar uiteindelijk gaat het ons ook niet om definities, maar om het onderwijs waaraan 'excellente' en 'talentvolle' leerlingen behoefte hebben.

IQ-tests en schoolprestaties zijn goede indicatoren, maar als methoden om hoogbegaafde kinderen te identificeren geenszins waterdicht. Hoogbegaafde kinderen neigen meer dan gemiddeld tot onderpresteren. Dit kan allerlei, soms zeer moeilijk herkenbare vormen aannemen. Misdiagnose is dan ook soms een probleem.

Aantal hoogbegaafde leerlingen
Bij BCO Onderwijsadvies spreken wij van hoogbegaafdheid als een kind op basis van zijn bijzondere talenten speciale begeleiding nodig heeft. Onze ervaring leert ons dat wanneer we de strenge IQ definite (IQ 130) hanteren, dit ongeveer 3% van de kinderen betreft, maar dit getal kan natuurlijk per school variëren. Dit betekent dat in een gemiddelde groep op een gemiddelde basisschool ten minste één leerling hoogbegaafd is. En zo krijgen elke school en elke leerkracht met dit fenomeen te maken. We hanteren echter liever een ruimere definitie, waardoor we ook onderpresteerders in beeld krijgen.

Strategische keuze
De diversiteit binnen de groep hoogbegaafden is zeer groot en afhankelijk van hun specifieke talenten en persoonlijkheden, vragen hoogbegaafden meer of minder begeleiding in een voor hen zinvolle vorm. Een leerling met een IQ van125 heeft een heel andere onderwijsbehoefte dan een leerling met een IQ van 145. Daarom kan niet elke school alle hoogbegaafden helpen. Scholen en hun bovenschoolse bestuur moeten dus beslissen welke hoogbegaafden zij op welke locatie welke arrangementen aanbieden. 

De ondersteuning van hoogbegaafden kent grofweg drie varianten

  1. de begeleiding binnen de normale groep met instrumenten als compacten, versnellen en verrijken
  2. een paar dagdelen per week onderwijs in schoolse of bovenschoolse PLUS-groepen en
  3. voltijds hoogbegaafden-onderwijs, bijvoorbeeld in een Leonardo-groep of aan een Leonardo-school. 

Passend onderwijs
Wij menen dat hoogbegaafden zoveel mogelijk in normale groepen onderwezen moeten worden. Leerkrachten kunnen door compacten en verrijken het onderwijs voor hoogbegaafden veeleisender en interessanter maken. Handelingsgericht werken is het uitgangspunt. De kinderen blijven in hun eigen sociale omgeving en zij leren communiceren met normaal-begaafden, wat voor hoogbegaafden één van de grootste uitdagingen in het leven is. Indien wenselijk kan men versnellen, een mogelijkheid waarvan naar onze mening te weing gebruik gemaakt wordt.

PLUS-groepen
Als uitermate belangrijk beschouwen wij echter een combinatie van begeleiding binnen de groep én participatie in zogenaamde PLUS-groepen. In het gezelschap van andere hoogbegaafden kunnen deze leerlingen in een PLUS-groep een paar dagdelen per week vol gas geven. Dat komt hun persoonlijke ontwikkeling, maar ook hun welzijn ten goede. 

Onze diensten
BCO Onderwijsadvies helpt scholen in het primair en voortgezet onderwijs bij de ontwikkeling van een aanbod voor hoogbegaafde leerlingen. Voor de volgende aspecten kunt u bij ons terecht:

  • de ontwikkeling van een (bovenschoolse) strategie op het gebied van hoogbegaafdheid
  • de ontwikkeling van een aanpak voor en de organisatie van PLUS-groepen
  • de ontwikkeling van vaardigheden en instrumenten voor het signaleren van hoogbegaafdheid en onderpresteren
  • de organisatie van handelingsgericht groepsonderwijs waarbinnen hoogbegaafden met versnellen, compacten en verrijken in hun ontwikkeling worden gestimuleerd
  • de ontwikkeling van een aanpak voor het verrijken van het reguliere onderwijs, door onderzoekend leren speciaal voor deze kinderen te organiseren
  • een aanpak om de beslissing van versnelling van hoogbegaafden op een zorgvuldige manier te organiseren
  • en de ontwikkeling van vaardigheden voor het werken en communiceren met hoogbegaafde kinderen

Onze aanpak
Een goede begeleiding van hoogbegaafde leerlingen realiseer je niet van vandaag op morgen. Wij hebben inmiddels veel ervaring met een gecontroleerde en gefaseerde invoering opgedaan. In een verkennend gesprek vertellen wij u graag over de verschillende variaties in deze aanpak. Neem daarvoor contact met ons op. U kunt ook alvast een kijkje nemen bij onze diensten op het gebied van hoogbegaafdheid.

Downloads