Krachtig vraaggestuurd leren

Dienst

Hoe doe je een beroep op de verwondering en nieuwsgierigheid van leerlingen? Hoe roep je vragen op die leerlingen uitdagen tot leren? En hoe verbind je die met onderwijsdoelen? Hoe hou je de regie? Via de didactiek van vraaggestuurd leren, stimuleer je jouw leerlingen om zelf die vragen te formuleren waarop ze antwoord willen.

Leervragen van kinderen zijn lastig op te roepen

Leerlingen zijn gewend dat ze instructies en opdrachten krijgen. Wanneer een beroep op hun eigen creativiteit gedaan wordt zien we vaak blanco en vragende gezichten. Ook uit de meest recente PISA studie (2015) komt naar voren dat onze leerlingen niet uitblinken in het stellen van goede onderzoeksvragen.

Docent-onderzoeker Harry Stokhof van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen doet (promotie)onderzoek naar vraaggestuurd leren. BCO Onderwijsadvies hanteert deze didactiek in het kader van onderzoekend leren in samenwerking met Harry. Recentelijk won hij nog de Best Research and Practice Award 2016 voor dit onderzoek.

In deze succesvolle aanpak staan 4 elementen centraal

  • Kennis van en inzicht in concepten: met de leerlingen in leerinhouden duiken; dingen niet ‘zomaar’ voor waar aannemen en kijken naar alternatieve ideeën en meningen
  • Ruimte voor alle vragen: nieuwsgierigheid stimuleren, op onderzoek uitgaan. Bedenken of ontwerpen van nieuwe producten of oplossingen
  • Samen kennis opbouwen: spelen met mogelijkheden (nieuwe dingen uitproberen) en verbanden leggen, verschillende ideeën combineren en het beoordelen daarvan op inhoudelijke criteria
  • Het leerproces visualiseren: in beeld brengen van hetgeen de kennis bij de start van een project is, de groei en de eindopbrengst.

De aanpak is gebaseerd op de techniek van o.a. 'mindmappen'. Waarschijnlijk ken jij en je leerlingen deze manier van werken al, waardoor de aanpak heel laagdrempelig is. Jouw leerlingen bouwen rond een thema samen met elkaar kennis op en visualiseren deze in een 'klassenmindmap'. Vooraf stel jij zelf met je collega's over het thema een 'expertmindmap' samen. Expertmindmap 1-2Expertmindmap 1-2Met deze kennis op de achtergrond kun je het proces regiseren. Kerndoelen komen op deze manier goed tot hun recht. De wereldoriëntatie wordt op deze manier heel praktisch vorm gegeven. Er wordt een heldere stappenvolgorde gehanteerd. Samen beoordelen de leerlingen met jou als leerkracht en met elkaar de vragen op leerpotentie, relevantie en uitvoerbaarheid. Alle vragen zijn welkom. Niet alleen de experimentele vragen maar ook de vragen die uitzoekwerk betreffen. De 'klassenmindmap' groeit zodoende gestaag. Steeds als er nieuwe kennis is verzameld bespreek je die met de leerlingen. Toetsing is dan ook nauwelijks meer nodig. Je hanteert in deze aanpak veel coöperatieve werkvormen zodat alle leerlingen hun aandeel leveren aan het proces.
Je bent als leraar een rolmodel. Deze aanpak zorgt ervoor dat de gereedschapskist van jou als leraar weer een beetje beter gevuld wordt.

De leerkrachtvaardigheden die aan de orde komen

  • rijke leeromgevingen ontwerpen; nieuwsgierigheid opwekken door het inbouwen van 'triggers'
  • zelf goede vragen stellen; procesvragen die kinderen helpen hun vragen te verbeteren en te versterken
  • de (kritische) onderzoekshouding van leerlingen stimuleren door passende feedback te geven
  • het leerproces van de leerlingen bespreken; metacognitie en leerstrategieën

Ervaring uit de praktijk

Basisschool Hulsberg gebruikt (digitaal) mindmappen bij onderzoekend leren, ontwikkeld door docent-onderzoeker Harry Stokhof. Voor leerkrachten blijkt mindmappen een aantrekkelijk hulpmiddel om de nieuwsgierigheid van leerlingen te prikkelen.

Lees het artikel uit onze nieuwsbrief van mei 2017 

Lees het interview met Harry Stokhof

Meer weten?

Heb je interesse gekregen? Wil je meer weten over wat wij voor jullie kunnen betekenen? Neem dan contact met een van ons op.

Kenmerken

  • 21e eeuwse vaardigheden