Coöperatief leren

Dienst

Alles zelf doen is optellen - Samenwerken is vermenigvuldigen. Coöperatief leren is een gestructureerde wijze van samenwerking, waardoor leerlingen beter presteren, actief en betrokken zijn, meer gemotiveerd zijn en sociaal vaardiger worden. Wij begeleiden scholen in het primair -, voortgezet - en middelbaar beroepsonderwijs bij de invoering van coöperatief leren

Waarom coöperatief leren?

Het werken met Coöperatieve leerstrategieën is een effectieve aanvulling op de onderwijspraktijk. Het is een middel waarmee de leerkracht tegemoet komt aan de natuurlijke behoeften van leerlingen: praten en doen, dus interactie, actief en betrokken zijn. Samenwerking wordt een steeds belangrijkere vaardigheid in onze maatschappij. Het vraagt vaardigheden van leerlingen en leerkrachten.

Voordelen van coöperatief leren

  • Coöperatief leren is ontworpen voor leerkrachten. Het is praktisch gereedschap wat direct te gebruiken is, zonder aanpassingen te moeten maken voor leerstofinhouden en het lesrooster.
  • Coöperatief leren is een effectieve manier van samenwerken waarbij gebruik wordt gemaakt van didactische structuren. Hierdoor leren leerlingen van en met elkaar en leren ze meer. De didactische structuren zorgen voor een actieve inbreng van kinderen. Dit zorgt ervoor dat de leerstof betekenis krijgt.
  • Door echt met elkaar samen te werken leren leerlingen elkaar kennen en onderlinge verschillen te accepteren en te waarderen. Coöperatief leren zorgt voor respect en begrip.
  • Coöperatief leren geeft de leerkracht ook suggesties voor het organiseren van het onderwijs. Vele dagelijks terugkerende zaken worden door het gebruik van routines gestructureerd.
  • Onderzoek heeft aangetoond dat het een positieve invloed heeft op de leerprestaties op alle niveau's en zeker voor zwakke leerlingen. Daarnaast versterkt het de persoonlijke en sociale vaardigheden waaraan in onze maatschappij veel behoefte is.

Starten met coöperatief leren

Het traject start met het ervaren van de kracht van coöperatieve werkvormen en het aanleren van een aantal basale coöperatieve werkvormen in de klas. Hierbij leren leerkrachten om lessen van hun dagelijkse praktijk op een coöperatieve manier vorm te geven waardoor betrokkenheid en activiteit van leerlingen vergroot wordt. 

Leerkrachten gaan in het traject coöperatief leren invoeren op groepsniveau en schoolniveau. Dit gebeurt aan de hand van de 7 sleutels tot succesvol coöperatief leren: didactische structuren, teams, management, klasbouwers, teambouwers, sociale vaardigheden en GIPS.

Bekijk de film voor meer uitleg over De zeven sleutels:

De implementatie van coöperatief leren

We hanteren een succesvol vierjarig traject met een oriëntatiefase, een implementatiefase (met Moment Coaching) en een borgingsfase. Daarnaast kunnen we ook de vertaling maken vanuit Coöperatieve leerstrategieën naar aspecten als: effectieve instructie, taal- lees- en rekenonderwijs, sociale vaardigheden en klassenmanagement. De leerkrachten leren om de didactisch structuren aan de hand van een kader van veelomvattende doelen (de zgn. domeinen) te koppelen aan inhouden van het onderwijs.

Bij de domeinen gaat het om:

  • Onderwijsinhoudelijk functies: beheersing, procedureel leren (strategisch leren), informatieverwerking, denkvaardigheden en informatie presenteren.
  • Interpersoonlijke functies: communicatieve vaardigheden, sociale vaardigheden, besluitvorming, klasbouwers en teambouwers.

Toepassingen coöperatieve werkvormen

De didachtische structuren (coöperatieve werkvormen) worden toegepast binnen:

Leren in de hoogste versnelling

Uit het meta-onderzoek van Marzano blijkt elke leerling te kunnen accelereren als de leerkracht rekening houdt met wat we uit onderzoek weten over de 5 dimensies die van invloed zijn op het leren: de leeromgeving, gedrag en mentale conditie van de leerling, instelling van de leraar en dagelijkse denken en handelen van de leraar.

Veel leerkrachten hebben reeds kennis genomen van de coöperatieve leerstrategieën. 
In 'Leren in de hoogste versnelling' staat het accelereren met coöperatieve leerstrategieën centraal.

Leren in de hoogste versnelling, maakt gebruik van wat we weten over:

  • Hoe hersenen werken
  • Je het geheugen kunt stimuleren
  • Hoe je motivatie op peil kan blijven
  • Hoe de omgeving waarin zij zich bevinden, lerende mensen beïnvloedt
  • De invloed die het leraarsgedrag heeft op lerende mensen
  • Het belang van de instelling van lerende mensen

Teams met enige basiskennis van coöperatief leren kunnen in 2 bijeenkomsten leren hoe je meervoudige intelligentie en coöperatief leren binnen de diverse vak- en vormingsgebieden kunt gebruiken om de prestaties van alle leerlingen te verbeteren.

Team klassenmanagement

Alles begint met een goede en passende organisatie. Wat betekent coöperatief Leren voor het klassenmanagement? Handige tips en routines komen aan de orde om zo effectief mogelijk binnen je eigen groep het coöperatief leren een plek te geven. Uitgebreid wordt stil gestaan bij het maken van teams (groepen) die zo veel mogelijk van elkaar kunnen leren en die dus ook afgestemd worden op het doel van je lessen.

Team klassenmanagement is een beproefde aanpak om het klassenmanagement en het werken in coöperatieve teams vorm te geven.

Sociaal verbonden (klas en teambouwers)

Elkaar kennen is de basis voor een goed groepsklimaat.

Coöperatief leren heeft naast betere leerprestaties vooral als doel dat alle kinderen met elkaar kunnen en willen samenwerken. Om dit te kunnen bereiken is het belangrijk voor de kinderen om elkaar beter te leren kennen op diverse manieren. Het honkgevoel wordt versterkt door het regelmatig (1x per week) inzetten van klasbouwers en de teamidentiteit wordt versterkt door het bewust aanbieden van teambouwers. Didactische structuren (zonder lesstof inhoud) zijn hierbij het uitgangspunt en zorgen voor ontspanning en een prettige, sociale sfeer.

 

Natuurlijk sociaal

Een methode voor sociaal emotionele ontwikkeling of binnen de context van coöperatief leren werken aan de sociale competenties van kinderen.
Hoe structureren we de dagelijkse speel-leeromgeving tot een krachtige sociale leeromgeving?
De 7 stappen van natuurlijk sociaal ontwikkelen zijn richting gevend voor het handelen van de leerkracht in relatie tot een doelgerichte aanpak sociale vaardigheden.
Een van de stappen is het inrichten van een centrum voor sociale vaardigheden. Kinderen en leerkracht spreken af welke sociale vaardigheid centraal komt te staan. Samen verantwoordelijk!

Coöperatief vergaderen

Als het in de klas werkt, dan werkt het ook in de teamkamer. In de training 'Coöperatief vergaderen' geven we in drie studiemomenten concrete handreikingen om een vergadering met behulp van coöperatieve werkvormen zo vorm te geven dat in een positieve sfeer alle deelnemers betrokken zijn en inbreng hebben. De basisprincipes van het Structureel Coöperatief Leren worden hierbij steeds ingezet. Wat geldt voor actieve en betrokken leerlingen geldt ook voor leerkrachten. 
Coöperatief vergaderen is een training die ook prima op stichtingsniveau gevolgd kan worden.

Coöperatief leren en rekenen

Interactief rekenonderwijs is bewezen effectief. Door gebruik te maken van coöperatieve leerstrategieën in de rekenles zorg je ervoor dat de interactie en inbreng van elke leerling gewaarborgd zijn.

Lees meer over coöperatief leren en rekenen

Coöperatief leren en taal

Een goede taalvaardigheid bepaalt grotendeels het succes van het onderwijs. Taal leer je het beste in interactie met elkaar. Deze interactie kun je vorm geven met behulp van didactische structuren. Zo bereik je, terwijl je de reguliere taalmethode gebruikt, toch een groter effect.

Lees meer over coöperatief leren en taal

Aan de slag met coöperatief leren

Wij hebben ruime ervaring in de begeleiding van basisscholen bij de invoering van Coöperatief leren en werken hierbij volgens de principes van Dr. Spencer Kagan, de Amerikaanse grondlegger van Coöperatieve leerstrategieën. Wil je meer weten of direct aan de slag? Neem dan contact op met Mat Custers via matcusters@bco-onderwijsadvies.nl.